Administracja publiczna

Przez administrację publiczną rozumie się zespół działań, czynności i przedsięwzięć organizatorskich i wykonawczych, prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego przez różne podmioty, organy i instytucje, na podstawie ustawy i w określonych prawem formach.

Definicja ta ma charakter mieszany, czyli wyraża przedmiotowo-podmiotowe ujęcie administracji. Nie jest to, co wynika zresztą z uprzedniego posługiwania się przez nas innymi rozumieniami administracji publicznej, jedyne możliwe ujęcie tematu.

W definicji funkcjonalnej, która do niedawna królowała we wszystkich niemal podręcznikach nauki prawa administracyjnego i administracji w naszej części Europy, kładzie się główny nacisk na aktywność państwa („administracja jest to organizatorska działalność państwa”), ale również na pełną zależność tej działalności od państwa (na kategorialną jedność tej funkcji z „państwem”, w istocie rzeczy). W określeniu tym unika się z jednej strony pomieszczenia owej „działalności” (administracyjnej – organizatorskiej) w instytucjonalnym systemie podziału władzy, z drugiej zaś – odmawia przypisania, względem administracji, jakichkolwiek funkcji prawu. Ponadto, co najważniejsze, w ujęciu tym brak czyn­nika opisowo-wartościującego – tego mianowicie, że w działalności administra­cyjnej zawsze idzie o interes publiczny, co silnie podkreśla przedstawiona powy­żej definicja mieszana[1].

Funkcjonalne określenie administracji po prostu jako „organizatorskiej dzia­łalności (funkcji) państwa” zamazuje więc specyfikę administracji publicznej pośród różnych sfer i form działalności państwowej, a zwłaszcza poznawczą funkcję zasady podziału władzy państwowej między autonomiczne, ale współdziałające, kontrolujące się wzajemnie i przez to równoważące się organy usta­wodawcze, wykonawcze i sądownicze. Tak działa administracja publiczna.

Takie funkcjonalne ujmowanie administracji było powszechne poprzednio – przed 1989 r., gdy królowała zasada jednolitości władzy państwowej, ujęta w organizacyjny (i polityczny) wymiar centralizmu demokratycznego, a także zasa­da jedności własności państwowej. Służyło to zamazywaniu odrębności admini­stracji i polityki, podporządkowując administrację – polityce (kierownictwu partyjnemu, również w sferze personalnej: system tzw. nomenklatury), jak rów­nież czyniło nieczytelną swoistość ról poszczególnych aktorów życia publiczne­go. Nadto pozwalało włączyć w ową rozległą „organizatorską działalność pań­stwa” również i funkcję zarządzania gospodarczego. W realnym socjalizmie pań­stwo i partia komunistyczna (a raczej: Partia i państwo) łączyły przecież wszyst­kie role: władzy publicznej, właściciela, zarządcy (administratora), pracodawcy itp.

[1] H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Liber, Warszawa 2000, s. 79

 

 

Przykładowy tekst