Przedmiot badań nauk pedagogicznych

Przedmiot badań nauk pedagogicznych dzisiaj zostanie podany do stołu.  Pierwszą sprawą w charakterystyce jakiejkolwiek dyscypliny naukowej jest wyraziste określenie jej przedmiotu badań, czyli tego wycinka rzeczywistości, który stanowi teren penetracji naukowej przedstawicieli danej dyscypliny.
Co jest szczególnym przedmiotem badań pedagogicznych?  Refleksja nad istotą człowieka jako bytu szczególnego, bytu swoistego rodzaju towarzyszyła badaczom, nie tylko pedagogom, od dawna. Ma ona fundamentalne znaczenie na terenie filozofii i antropologii, ale również etyki i metafizyki, które poszukują odpowiedzi na pytania o naturę człowieka. Te odpowiedzi pozostają w ścisłej zależności z pytaniami stawianymi przez pedagogów o to, jak stawać się człowiekiem, jak sprawiać, by istota stawała się człowiekiem.
Obecnie uważa się, że pomocne w formułowaniu odpowiedzi na te pytania jest filozoficzne i aksjologiczne pojęcie człowieczeństwa. Przy uznaniu tego, że człowieczeństwo najwyraźniej opisuje aksjologiczną tożsamość człowieka, wykorzystanie tego terminu pozwala doprecyzować wymienione powyżej pytania pedagogiczne: jak opisać człowieczeństwo człowieka? jak rozumieć jego istotę? jak realizować człowieczeństwo? jak budować człowieczeństwo w człowieku? jakie zagrożenia występują w procesie rozwoju tego człowieczeństwa? Pytania o istotę człowieka wymagają również podjęcia refleksji krytyczno-kreatywnej dotyczącej metodologii badań stosowanej w naukach pedagogicznych w odniesieniu do tego szczególnego wycinka rzeczywistości.

Podstawową misją pedagogiki wskazującą na zakres rzeczywistości, który interesują dyscypliny pedagogiczne, jest wielostronne wspomaganie rozwoju człowieczeństwa w człowieku. Przedmiot  badań nauk pedagogicznych jest wielowymiarowy, a  wspomaganiem obejmujemy wszystkich ludzi: od poczęcia do naturalnej śmierci. Jednocześnie potrzebna ludziom pomoc jest zróżnicowana w zależności od takich czynników jak: wiek, płeć, kondycja fizyczna i psychiczna, preferowane formy aktywności, zainteresowania i talenty poszczególnych osób. Nie mniej zróżnicowane mogą być strategie owego wspomagania, jak również metody i formy organizacji tych procesów. To wszystko tworzy siatkę zjawisk opisujących teren badań danej dyscypliny naukowej.

Nauka to ogół wiedzy ludzkiej ułożonej w systemy zagadnień wyrażonych w sądach prawdziwych i przypuszczeniach, a dyscyplina badawcza -odnosi się do pewnej dziedziny rzeczywistości. W literaturze metodologicznej stosuje się termin „nauka” w postaci wielu powiązanych ze sobą znaczeń.