Współczesna pedagogika społeczna

Pedagogika społeczna należy do ugruntowanych subdyscyplin w łonie nauk społecznych, a szerzej rzecz ujmując – nauk o człowieku – głównie o znaczeniu jakości jego relacji z otaczającym nas światem. Nieustannie dzisiejsze kręgi życia stale się powiększają, obejmują nie tylko bezpośrednie relacje człowieka z „drugim”, ale poprzez układy lokalne, regionalne i lokalne, obejmują nasze relacje pośrednie lub zdalne w układach globalnych, a nawet kosmicznych. Stad też potencjalne możliwości korzystania z nich przez człowieka (grupy ludzkie) są dzisiaj o wiele szersze aniżeli 100, 50 czy 30 lat wcześniej. Badania na gruncie pedagogiki społecznej mają ukazać nie tylko paletę potencjalnych możliwości rozwojowych człowieka współczesnego, ale wskazać głównie na jego rzeczywiste i realne czynniki stymulujące jego rozwój, edukację szkolną, życie kulturalne, społeczne relacje i układy edukacyjno-wychowujące różnych szczebli. Kategorią fundamentalną dla pedagogiki społecznej jest i było zawsze zaangażowanie badacza w kwestie, które poddaje analizom i pragnie je wartościowo przekształcić. Pisanie prac pedagogika społeczna jest bardzo ciekawe. Wiedza naukowa z tego zakresu współwystępuje więc i jednoczy się z wrażliwością moralną jej twórców oraz kompetencjami do działalności pomocowych, wspierających jednostki i społeczności. Celem i przedmiotem badań pedagogiki społecznej jest upełnomocnienie świata ludzi w pełnym cyklu życia, z perspektywy tego, jaki świat być może, jakie życie jest pożądane, oczekiwane i bardziej wartościowe. W ujęciu psychologii Kozieleckiego  chodzi o ukształtowanie człowieka wielowymiarowego, pełnego. Właśnie orientacja aksjologiczna sprawia, że badacz wskazuje na ogół nieobojętność na sprawy innych ludzi (grup i zbiorowości), zwłaszcza na kształt ich egzystencji, potrzeby, jakość życia i warunki korzystne dla ich pomyślnego wzrostu, rozwoju i wychowania. Jedną z kwestii współczesności są zróżnicowane warunki ludzkiej egzystencji, które z kolei warunkują biografie i losy (kariery) jednostek lub całych zbiorowości. I tak na przykład mamy do czynienia w dobie polskiej transformacji z grupami „wygranych” i „przegranych”, a więc znajdujących się na biegunie „dobrobytu materialnego” i versus tworzących obszar podklasy społecznej (underclass). To właśnie bogactwo i bieda stanowią dzisiaj tematy przewodnie analizy skutków polskiej transformacji.
Ujmując główny problem pedagogiki społecznej dzisiaj i jej aktualne zadania, należy go upatrywać w czterech dopełniających się komponentach: 1) człowieka — w perspektywie jego prawidłowego i pełnego rozwoju; 2) środowiska – rozumianego jako jednego z głównych czynników określających i wyznaczających (a nie determinujących) rozwój człowieka i funkcjonowanie społeczności (korzystne zasoby środowiska); 3) wartości ujętych w kontekście psychospołecznego funkcjonowania osób i grup ludzkich, warunkujących kierunek przeobrażeń świadomości człowieka i zarazem proces integracji jego środowiska życia, 4) działań społecznych prowadzących do konstruowania, modernizacji i przeobrażenia środowiska życia w środowisko wychowujące. Pożyteczne w tym względzie są wypracowane modele – wzorce działalności środowiskowej w tzw. typowych środowiskach życia człowieka. Prace licencjackie pedagogika społeczna. To właśnie poprzez działania na rzecz człowieka i środowiska winna się dokonywać przemiana wartości (idei) na realne wymiary ludzkiej egzystencji, a nie na deklaracje werbalne.