Współpraca kuratora z środowiskiem szkolnym

Tak może wyglądać przykładowa praca zaliczeniowa (kierunek resocjalizacja lub pedagogika)

Podczas postępowania diagnostycznego kurator przeprowadza wywiad w środowisku rodzinnym i szkolnym, rozmowę indywidualną typu klinicznego, analizuje dokumentacje podopiecznego, np. z poradni wychowawczej, szkoły i innych instytucji, z którymi dziecko i jego rodzice mieli kontakt. Na podstawie przeprowadzonej diagnozy kurator może zaproponować sądowi sposób rozwiązania sytuacji podopiecznego, np. środki zawarte w ustawie lub też inne, mniej konwencjonalne, ale adekwatne do sytuacji. Kurator może zaproponować sądowi, by zobowiązał podopiecznego i jego opiekunów np. do cotygodniowego osobistego składania sprawozdań z własnej aktywności, do uczęszczania na zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze czy socjoterapeutyczne itp. Tak więc podczas postępowania wyjaśniającego, na zlecenie sądu, kurator może przeprowadzić wywiad środowiskowy, pomagający w rozpoznaniu sytuacji rodzinnej dziecka, może także sporządzić diagnozę i korzystając z danych zebranych przez siebie oraz przez inne placówki – zaproponować środek sądowy lub sądową reakcję.

Omawiając działania kuratora o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym zasygnalizowano już znaczenie czynności o charakterze diagnostycznym, a związanych z racjonalnym i celowym realizowaniem nadzoru lub dozoru kuratorskiego. Jednakże właściwym miejscem realizacji tego rodzaju zadań są wywiady środowiskowe, przeprowadzane przez kuratorów w postępowaniu sądowym, przed wydaniem przez sąd orzeczenia. Przeprowadzanie wywiadów środowiskowych jest jak wykazano domeną w szczególności kuratorów rodzinnych. Wykonują oni znacznie więcej wywiadów niż kuratorzy dla dorosłych, a wynika to z faktu, że przeprowadzają oni wywiady zarówno w sprawach dotyczących sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, jak też w sprawach nieletnich. Dobrze sporządzone stanowią one niezastąpione źródło wiedzy o osobie, której postępowanie dotyczy, warunkach jej egzystencji, właściwościach osobistych, więziach uczuciowych pomiędzy członkami rodziny, relacjach z otoczeniem. W sprawozdaniach z wywiadów, kuratorzy formułują własne wnioski i opinie w sprawie sytuacji faktycznej, której dotyczył wywiad w szczególności na temat stopnia dysfunkcji rodziny, zaniedbań wychowawczych i opiekuńczych, nadużywania władzy rodzicielskiej, a także stopnia demoralizacji dzieci. Dla sądu rodzinnego stanowią one istotne źródło informacji o osobach, których dotyczy postępowanie. Walor diagnostyczny kuratorskiego wywiadu środowiskowego docenili także autorzy kodyfikacji karnej z 1997 roku, dając prokuratorowi i sądowi możliwość zlecania kuratorowi przeprowadzania wywiadu środowiskowego, gdy niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego przy czym przeprowadzenie takiego wywiadu jest obowiązkowe w sprawach o zbrodnie i w stosunku do oskarżonych, którzy w chwili popełnienia czynu nie ukończyli 21 roku życia, a zarzucono mu umyślny występek przeciwko życiu. Wywiad taki przeprowadza się w miejscu zamieszkania i pobytu oskarżonego oraz w miejscu jego pracy lub nauki. Przeprowadzający wywiad kurator dla dorosłych w celu ustalenia okoliczności dotyczących toczącego się postępowania, zbiera niezbędne informacje od rodziny oskarżonego, jego sąsiadów, przełożonych w miejscu pracy, wychowawców w miejscu nauki i od innych osób, które mogły posiąść odpowiednią wiedzę o oskarżony.